«پسماند انجیرستانها؛ ضرورت یک تصمیم مسئولانه»
استهبان در فصل انجیر؛ وقتی توقف جمعآوری زباله، چهره ورودی انجیرستانها را زشت میکند
ضرورت تدوین یک طرح ویژه برای مدیریت پسماند در فصل حضور مردم در انجیرستانها
هر سال با فرارسیدن فصل برداشت انجیر در استهبان، شرایط زندگی و فعالیت بخش قابل توجهی از مردم این شهرستان تغییر میکند؛ از حدود مردادماه تا نیمههای مهر، بسیاری از خانوادهها برای برداشت محصول راهی انجیرستانهای خود میشوند و عملاً بخشی از جمعیت شهر برای مدتی در مناطق باغی مستقر میشوند.
این جابهجایی فصلی جمعیت، طبیعتاً الگوی تولید و تجمع پسماند را نیز تغییر میدهد؛ بهگونهای که در این مدت از حجم زباله تولیدشده در محدوده شهری کاسته شده و در مقابل، میزان پسماند در مناطق انجیرستانی افزایش پیدا میکند.
در سالهای گذشته، ورودی برخی انجیرستانها محل استقرار موقت مخازن و جمعآوری زبالههای مردم بوده و شهرداری نیز نسبت به انتقال این پسماندها اقدام میکرد. هرچند این شیوه میتوانست نیازمند اصلاح و ساماندهی باشد، اما دستکم از پراکنده شدن زباله در حاشیه جادهها و محیط طبیعی جلوگیری میکرد.
توقف جمعآوری؛ زبالهها کجا میروند؟
بر اساس گزارشهای رسیده، در سال جاری و در پی استناد مدیریت شهری به برخی مفاد قانون مدیریت پسماندها، جمعآوری زباله از بعضی ورودیهای انجیرستانها متوقف شده است.
نتیجه این تصمیم در برخی نقاط، انباشت زباله در کنار مسیرها و ورودی انجیرستانهاست. موضوعی که علاوه بر ایجاد منظرهای نامناسب، میتواند پیامدهای بهداشتی و زیستمحیطی نیز به همراه داشته باشد.
در برخی نقاط حتی از مشاهده پسماندهایی با ماهیت مشکوک به عفونی و پزشکی سخن گفته میشود که در صورت تأیید، موضوع را از یک مسئله ساده خدمات شهری فراتر برده و ضرورت ورود دستگاههای بهداشتی و نظارتی را مطرح میکند.
قانون باید راهگشا باشد، نه اینکه زباله را روی زمین باقی بگذارد.
اصل قانونمداری و تعیین دقیق مسئولیت دستگاههای اجرایی، موضوعی قابل تردید نیست. اگر شهرداری معتقد است جمعآوری پسماند از برخی نقاط انجیرستانی در حیطه وظایف مستقیم آن قرار ندارد، انتظار میرود این موضوع با همکاری فرمانداری، بخشداری، دهیاریها، محیط زیست، شبکه بهداشت و سایر دستگاههای مرتبط تعیین تکلیف شود.
اما یک پرسش اساسی همچنان مطرح است:
وقتی مردم در فصل برداشت انجیر، از شهر به انجیرستانها منتقل میشوند، پسماند تولیدشده در این مناطق باید چگونه و توسط چه دستگاهی جمعآوری شود؟
پاسخ به این پرسش نمیتواند صرفاً «جمعآوری نمیکنیم» باشد؛ چراکه در چنین شرایطی، زباله به جای اینکه در یک مسیر قانونی و بهداشتی مدیریت شود، در طبیعت و حاشیه راهها باقی خواهد ماند.
استهبان نیازمند «طرح مدیریت پسماند فصل انجیر» است
واقعیت این است که شرایط استهبان با بسیاری از شهرهای دیگر متفاوت است. این شهرستان یک جامعه کشاورزی با الگوی خاص زندگی فصلی است و مدیریت شهری نمیتواند بدون توجه به این ویژگی، همان الگوی ثابت مدیریت پسماند در تمام طول سال را اجرا کند.
راهکار میتواند تدوین یک «طرح مدیریت پسماند فصل انجیر» باشد؛ طرحی که هر سال همزمان با آغاز فصل برداشت اجرا شود و در آن:
– نقاط مشخص و بهداشتی برای استقرار مخازن در مسیر انجیرستانها تعیین شود؛
– زمانبندی مشخصی برای جمعآوری پسماند اعلام شود؛
– مسیرهای خودروهای حمل زباله مشخص باشد؛
– مردم از محلهای رسمی تخلیه پسماند مطلع شوند؛
– نقاط تخلیه غیرمجاز شناسایی و با متخلفان برخورد شود؛
– پس از پایان فصل انجیر، عملیات پاکسازی کامل مناطق انجام گیرد.
چنین طرحی هم میتواند هزینههای مدیریت شهری را کنترل کند و هم مانع از رهاسازی زباله در طبیعت شود.
تکلیف پسماندهای پزشکی و عفونی باید روشن شود
موضوع دیگری که نیازمند توجه فوری است، گزارشهایی درباره مشاهده پسماندهای مشکوک به عفونی و پزشکی در برخی نقاط است.
در صورت تأیید این موضوع، ضروری است شبکه بهداشت و دستگاههای ذیربط وارد عمل شوند تا منشأ این پسماندها مشخص شود. پسماند پزشکی و عفونی اساساً موضوعی متفاوت از زباله عادی است و نمیتوان آن را در کنار پسماندهای معمولی رها کرد.
از سوی دیگر، شناسایی منشأ چنین پسماندهایی میتواند از تکرار این اتفاق جلوگیری کند و مشخص سازد این مواد چگونه و توسط چه کسی به این نقاط منتقل شدهاند.
مسئولیت فقط متوجه یک دستگاه نیست
حل این مشکل را نمیتوان صرفاً بر دوش شهرداری گذاشت. شهرداری، فرمانداری، بخشداریها، دهیاریها، محیط زیست، شبکه بهداشت و حتی خود شهروندان، هر یک در این زنجیره مسئولیت و نقشی دارند.
اما در نهایت، مردم نیازمند یک پاسخ روشن هستند: در فصل حضور آنان در انجیرستانها، محل قانونی و مشخص تحویل پسماند کجاست و چه نهادی مسئول جمعآوری آن است؟
اگر پاسخ این سؤال بهصورت روشن و رسمی به مردم اعلام شود، میتوان از شهروندان نیز انتظار داشت که از تخلیه زباله در حاشیه جادهها و طبیعت خودداری کنند.
انجیرستانهای استهبان، سرمایه شهرستان هستند
انجیرستانهای استهبان تنها محل تولید یک محصول کشاورزی نیستند؛ بخش مهمی از هویت اقتصادی و طبیعی شهرستان را شکل میدهند.
زیبنده استهبان نیست که در فصل برداشت انجیر، ورودی باغهایی که حاصل تلاش و دسترنج چندین نسل از مردم این شهرستان هستند، به محل انباشت زباله تبدیل شود.
از این رو، انتظار میرود مدیریت شهری و مسئولان شهرستان، به جای تقابل میان دستگاهها بر سر حدود مسئولیت، با تشکیل یک نشست مشترک، راهکاری قانونی، عملی و متناسب با شرایط خاص استهبان برای مدیریت پسماند فصل انجیر طراحی کنند.
قانون باید اجرا شود؛ اما اجرای قانون زمانی موفق است که در نهایت، شهروند، محیط زیست و سلامت عمومی برنده آن باشند، نه اینکه زبالهها فقط از داخل شهر به حاشیه انجیرستانها منتقل یا در آنجا رها شوند.
پایگاه خبری استهبان فردا آماده است پاسخ مسئولان مربوطه، بهویژه شهرداری، شورای اسلامی شهر، فرمانداری و دستگاههای مرتبط را نیز در خصوص دلایل توقف جمعآوری، مبنای قانونی این تصمیم و برنامه جایگزین برای مدیریت پسماند انجیرستانها منتشر کند.
مجید فرهمندی/ سردبیر
