هشتاد دور گردش به دور خورشید؛ 

روایتی مستند از هشتاد سال زندگی و خاطره

✍????صفدر دوام

جلد دوم کتاب «هشتاد دور گردش به دور خورشید» به کوشش شاعر، نویسنده و فرهنگ‌ نویس استهباناتی، جناب علی حکمت، منتشر شده است.

خاطره‌نویسی این اثر با ادامه خاطره‌ای از جلد نخست، با عنوان «تعطیلات عید»، آغاز می‌شود و نویسنده در این جلد نیز روایت زندگی و خاطرات خود را با همان رویکرد مستند دنبال کرده است.

یکی از نقاط قوت آثار مستند مکتوب، به‌ویژه در حوزه خاطره‌نویسی و شرح‌حال‌نگاری، بهره‌گیری از تصاویر، عکس‌ها و اسناد است؛ چراکه این اسناد، خاطره را از یک روایت صرفاً کلامی فراتر می‌برند و آن را به روایتی مستند، ملموس و باورپذیر تبدیل می‌کنند.

خوشبختانه در هر دو جلد این اثر، این مهم مورد توجه قرار گرفته است. نامه‌ها، احکام، کارت‌ها، دست‌ نوشته‌ ها و مدارک قدیمی، همچنین اسناد و اطلاعاتی مانند بلیت‌های اتوبوس و عکس اشخاص نام‌برده در کتاب، از جمله مواردی هستند که بر ارزش مستند و پژوهشی اثر افزوده‌اند.

این توجه به اسناد و مدارک را می‌ توان در دیگر آثار استاد حکمت، از جمله فرهنگ‌ نامه‌ها و واژه‌ نامه‌های ایشان، نیز مشاهده کرد. از همین رو، استفاده از اسناد و شواهد تاریخی و شخصی را می‌توان یکی از ویژگی‌های برجسته و منحصربه‌ فرد کار تحقیقی ایشان در حوزه خاطره‌نویسی دانست؛ رویکردی که به روایت‌های شخصی، اعتبار و رنگ‌ و بوی مستند می‌ بخشد.

جلد دوم خاطرات علی حکمت، روایت زندگی نویسنده را تا دور و پنجاه‌ و نهم و تا سال ۱۴۰۴، در هشتاد سالگی، ادامه می‌دهد. این کتاب در ۳۲۷ صفحه به پایان می‌رسد و پایان‌ بخش آن سخنی از شیخ اجل، سعدی شیرازی، در دیباچه گلستان است:

«منت خدای را عزوجل که طاعتش موجب قربت است و به شکر اندرش مزید نعمت …»

و چه نیکوست که روایت هشتاد سال زندگی و خاطره، در پایان، به یادآوری نعمت و شکرگزاری می‌رسد؛ گویی نویسنده پس از هشتاد سال گردش در مدار زندگی، درنگی می‌کند تا به پشت سر بنگرد و آنچه را از این سفر طولانی به یادگار آورده، با خواننده در میان بگذارد.

در نهایت، سخن سعدی می‌تواند بهترین حسن ختام برای چنین روایتی باشد؛ روایتی که از دل خاطرات یک عمر برآمده است و یادآور می‌شود که زندگی، پیش از هر چیز، مجموعه‌ ای از لحظه‌های تکرار نشدنی و نعمت‌هایی است که باید آنها را دید، ثبت کرد و قدر دانست:

«هر نفسی که فرو می‌رود ممدّ حیات است و چون برمی‌آید مفرّح ذات.»

????️چاپ شده در روزنامه «عصر مردم» سه شنبه دهم شهریور ماه ۱۴۰۵